Caşıt: Osmanlı’da Bir Kelimenin Derinliklerinde Kaybolmuş Bir Anı
Hayatımda ne kadar sık kullandım o kelimeyi… Caşıt. Adeta yıllar boyu kaybolan, üzerine pek düşünmediğimiz bir anlam taşıyor gibi gelirdi. Ancak, bir sabah Kayseri’deki eski mahalle aralarından geçerken, aklıma geldi. O eski kelime, zihnimde bir anda aydınlandı ve anlamını daha derinlemesine hissettim. Osmanlı’da “caşıt” ne demek? O an, bir kelimenin ne kadar güçlü bir şekilde yüzyılları aşıp, ruhumda yankı uyandırabileceğini fark ettim.
Yolda Karşılaştığım Caşıt
O sabah her zamankinden biraz farklıydı. Güneş, Kayseri’nin tarihi taş binalarını altın sarısı rengiyle aydınlatırken, ben eski bir sokaktan yürüyordum. Hava henüz serindi, ama ilkbaharın kokusu her yerden yükseliyordu. O sokak, yıllar içinde hem hatıralarla dolmuş, hem de zamanın izleriyle silinmişti. İşte o sırada, nehir kenarında eski bir çarşaf sergileyen yaşlı bir kadına rastladım. Kadın, bana doğru bakarak gülümsedi ve gözleriyle eski zamanların bir parçası gibiydi.
Biraz yaklaştığımda, kadının birden bana “caşıt” dediğini duyduğumda, kulaklarımda bir yankı gibi çınladı bu kelime. O kadar tanıdıktı ki, ama o an ne anlama geldiğini çözemedim. Ne de olsa Kayseri’nin eski mahallelerinde çok eski kelimeler de konuşulurdu, ama “caşıt” hiç bu kadar hayatımın içinde olmamıştı.
Kadının gözlerinde bir hikâye vardı. “Benim caşıtım,” dedi, “geçmişin her parçası gibi kayboldu, ama anıların içinde yaşar. Senin de caşıtın var mı?”
Caşıt ve Kaybolan Yıllar
Benim için “caşıt” demek, kaybolmuş bir şeyi hatırlamak, bir anlamın derinliklerinde gizlenen duyguyu keşfetmek demekti. Osmanlı’da, caşıt kelimesi her ne kadar basit bir şekilde “dost” ya da “arkadaş” olarak çevrilebilse de, içinde yüzlerce farklı anlam barındırıyordu. Zaman içinde kaybolmuş, unutulmuş bir dostluğu temsil ediyordu aslında. O dostluklar zamanla silinmişti, ama kalpten kalbe bir bağlantı bırakmışlardı.
Kadın bana doğru yaklaşırken, “Zaman değişse de bazı kelimeler hep hayatta kalır,” dedi. O an, caşıt kelimesinin bana hayatımın kaybolan yönlerini hatırlattığını hissettim. Bazen bir kelime, kaybolmuş dostların, yıllar önce paylaşılmış anların, o eski yaşanmışlıkların simgesi olabiliyor. O kadar canlı ki, bana geçmişin gri duvarlarından fısıldayarak tekrar yaşamaya başlıyordu.
İçimdeki Caşıt
Bir zamanlar çok yakın olduğum, her dertleştiğim, her gülüşü paylaştığım bir dostum vardı. O zamandan sonra, aramızda bir mesafe oluştu ve yıllar içinde iletişim koptu. Arada sırada, eski fotoğraflarda gülümsediğimiz anlar, telefonlarda kaybolan mesajlar, mektuplar arasında unutulmuş hatıralar belirirdi. O dostluk, adeta bir caşıt gibi kaybolmuştu. Ama şimdi, yıllar sonra, bu kelimeyi duyduğumda, içimde bir şeyler kıpırdamaya başladı.
Böyle bir zamanda, bu kelimenin bana geçmişi hatırlatması çok garip bir şekilde taze bir umut uyandırdı. İçimde bir yerlerde, kaybolmuş bir caşıt arayışına girdim. O dostluk, o sıcaklık, bir şekilde geri gelmeli miydi?
Caşıtın Arayışı
Osmanlı’dan günümüze kadar gelen caşıt kelimesi, sadece bir dostu değil, bir kaybı simgeliyor aslında. Geçmişin kırık dökük yollarında, o eski dostların, kaybolan sevgi izlerinin, bir zamanlar paylaşılan anıların izini sürmek istiyorum. Bu kelimenin bana verdiği his, kaybolan yılların içinde bir umut ışığıydı. Belki de zamanla kaybolan her şey geri gelebilir, belki de kaybolmuş olan her şey, bir gün geri dönüp bizi bulur.
İşte böyle düşünerek, o sabah Kayseri’de sokakları gezerken, “caşıt” kelimesinin içindeki duyguları, yıllar önce kaybolmuş arkadaşlıkları düşündüm. Osmanlı’da bile dostluklar ne kadar önemliymiş, ama zaman bir şekilde her şeyin önüne geçmiş, her şeyi silmiş. Fakat, kelimeler, hatıralar, kaybolan dostluklar bir şekilde içimizde yaşamaya devam ediyor. Ve ben, o caşıtımı kaybetmiş olabilirim, ama kalbimde hala bir yerlerde, o dostluk her zaman var.
Şimdi, her zaman bu kelimeyi duyduğumda, içinde kaybolmuş dostlukların izini sürüyorum. Belki, bir gün yeniden bulurum.