Kategori: Makaleler

Oz Büyücüsü Masal Mı? Küresel ve Yerel Perspektiften Bakış Oz Büyücüsü: Bir Masal mı, Yoksa Edebiyatın Bir Baş Yapıtı mı? Herkesin çocukluğunda bir şekilde tanıştığı Oz Büyücüsü (The Wonderful Wizard of Oz), 1900’lerin başında L. Frank Baum tarafından yazılan, dünya çapında çok geniş bir kitleye ulaşmış bir eser. Ama işin aslı şu ki, bu eser, sadece çocuklara yönelik bir masal olmanın ötesinde, derin anlamlar barındıran bir hikaye olarak karşımıza çıkıyor. Hani deriz ya, “Bursa’da aynı şeyi yapmak başka, Paris’te yapmak başka” diye. İşte Oz Büyücüsü da yerel ve küresel boyutlarda, farklı kültürlerin farklı yorumlarıyla başka başka şekillerde algılanmış. Hadi gelin,…

Metal Neyle Delinir? – İzmirli Bir Gençten Mizahi Bir Bakış Ah, metal… Hani şu bütün dünyayı kasıp kavuran, bazen duygusal, bazen ise başına gelebilecek her türlü talihsizlikle uğraşan ama asla pes etmeyen o sağlam malzeme var ya, işte o. Ama gerçekten, metal neyle delinir? Bu soruyu gündelik hayattan bir parça mizah katıp, bir de İzmirli bakış açısıyla irdeleyelim. Çünkü bana sorarsanız, metali delmenin yolu bazen sıradan bir çekiçten değil, biraz da hayatın kendisinden geçer. “Okey, metal neyle delinir?” Bunu sorarken elbette ciddiyetle sormuyorum. Tam tersine, biraz espri, biraz da düşündürücü bir şekilde yaklaşmak istiyorum. Geçen gün arkadaşlarla toplanmışız, bir kafede.…

Havayla Kuruyan Kil Kaç Saatte Kurur? Psikolojik Bir Mercekten Bakış Hayatın içindeki pek çok şey, göründüğünden çok daha fazlasını barındırır. Bir nesnenin kuruma süresi gibi basit bir durum bile, insan zihninin karmaşık işleyişini anlamak için harika bir örnek sunar. Bu yazıda, “havayla kuruyan kil kaç saatte kurur?” gibi basit bir soruyu, psikolojik bir bakış açısıyla ele almayı hedefliyorum. Bu süreç, yalnızca fiziksel bir değişim değil, aynı zamanda insanın duygusal ve bilişsel dünyasına dair derin ipuçları taşır. İnsan davranışlarının arkasındaki motivasyonları, düşünsel süreçleri ve sosyal etkileşimleri anlamak, psikolojinin sunduğu perspektiflerden birini keşfetmek demektir. Bilişsel Psikoloji Perspektifinden Kilin Kuruma Süreci Bilişsel psikoloji,…

Evde Tek Başına Neler Yapılabilir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Evde tek başına olmak, herkes için farklı anlamlar taşır. Bu, kimisi için rahatlamak, kimisi için üretkenlik zamanı, kimisi içinse derin bir yalnızlık duygusudur. Ancak bu soruyu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden ele aldığımızda, evde tek başına neler yapılabileceği sorusu, sadece bireysel bir tercih değil, aynı zamanda toplumsal dinamiklerin, beklentilerin ve eşitsizliklerin de bir yansımasıdır. Peki, sokakta, toplu taşımada, işyerinde gözlemlediğimiz sahnelerden nasıl birer ipucu alabiliriz? Toplumsal Cinsiyet ve Evde Tek Başına Olmak İstanbul’da her gün yaşadığım hayatı düşündüğümde, bir kadının evde tek başına olma…

Gebe İneğe Şap Aşısı Yapılır Mı? İktidar, Kurumlar ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Siyaset Bilimi Perspektifi Toplumlar, her ne kadar bireylerin kendi iradeleriyle şekillenen bir yapıyı andırsa da, aslında çok daha derin, bazen görünmeyen güç ilişkileriyle belirlenir. Bu ilişkiler, insanları ve toplumları şekillendiren kararlarla, devletin ve kurumların vatandaşlara nasıl hizmet ettiğini, politikaların nasıl oluşturulduğunu, hatta hangi eylemlerin “doğru” ve “yanlış” kabul edileceğini belirler. Bugün, “Gebe ineğe şap aşısı yapılır mı?” sorusu üzerinden giderek, bu türden bir sorunun siyasetin ve toplumsal düzenin nasıl etkisi altına girdiğini sorgulamak istiyorum. Bu soruyu, bir hayvanın sağlığıyla ilgili teknik bir mesele olarak ele almak, basit…

Eşek Neden Yenmez? Ekonomik Bir Analiz Birçok kültürde eşek, pek de yaygın olmayan, hatta garip bir şekilde dışlanan bir tüketim kaynağıdır. Ancak, bir ekonomist olarak ya da kaynakların kıtlığı ve insanların bu kaynakları nasıl kullanmak zorunda olduklarını anlayan herhangi bir kişi olarak bu durumu derinlemesine irdelemek faydalı olabilir. Eşek niye yenmez? Bu soruyu ekonomi perspektifinden ele almak, yalnızca hayvancılık, gıda güvenliği ve geleneksel alışkanlıklarla sınırlı kalmaz; aynı zamanda ekonomik teoriler, bireysel tercihler, toplumsal normlar ve kamu politikaları gibi daha geniş dinamikleri de içine alır. Mikroekonomiden makroekonomiye kadar uzanan bu konuyu, farklı ekonomik bakış açılarıyla inceleyecek ve neden eşek yenmediğini anlamaya…

Domatese Kırmızı Rengi Veren Madde Nedir? Kültürel Perspektiften Bir Bakış Bir domatesi düşünün. Yavaşça masanıza yerleşen bu parlak, kırmızı meyve, bazen yalnızca bir besin kaynağı olmanın ötesinde çok daha fazlasıdır. Kırmızı rengini hangi kimyasal bileşiğin verdiğini soracak olursanız, size bir biyolog olarak “likopen” derim. Ancak bir antropolog olsaydım, bu kırmızı rengin, kültürel ritüellerden, sembolizmden ve kimlik oluşturma süreçlerinden nasıl etkilendiğine dair çok daha farklı bir bakış açısına sahip olurdum. Domatesin kırmızı rengi, dünyadaki çeşitli topluluklar için sadece biyolojik bir olgu değil, aynı zamanda toplumların tarihini, değerlerini ve kimliklerini anlamamıza yardımcı olabilecek bir semboldür. Domatesin Kırmızı Rengi: Kimyasal Gerçek ve Kültürel…

Beyin Hücreleri Nasıl Yenilenir? Güncel Bilim ve Pratik Yaklaşımlarla İnceleme Tarihsel Arka Plan: Mutlak Sabitlikten Esnek Yapıya Eskiden yaygın kabul gören bilimsel görüşe göre, yetişkin insan beynindeki sinir hücreleri —yani nöronlar— doğumda ya da erken çocukluk döneminde oluşur, bundan sonra ise yenilenmezdi. Bu anlayış, beyindeki nöronal ölümün kalıcı olduğuna, hasar gören nöronların yerine yenilerinin geçmeyeceğine dayanıyordu. Ancak nörobilimdeki ilerlemeler, bu klasik bakış açısını sorgulamaya başladı. Yeni çalışmalar, yetişkin beyinde dahi “nörojenez” adı verilen süreçlerle yeni nöron üretiminin mümkün olabileceğini gösterdi. Özellikle son yıllarda yapılan araştırmalar, yetişkin insan beyninin belirli bölgelerinde —özellikle hafıza, öğrenme ve duygu düzenlemede kritik rol oynayan Hippokampus…

Türkiye’de Kaç Tane Arama Kurtarma Ekibi Var? Konya’da yaşıyorum ve her geçen gün hızla büyüyen bu şehirde işlerimi yaparken bir yandan da Türkiye’nin farklı bölgelerinde neler olup bittiğini takip ediyorum. Bir gün düşündüm: Türkiye’de kaç tane arama kurtarma ekibi var? Bu soruyu düşündükçe kafamda iki farklı ses yankılandı: İçimdeki mühendis sürekli veriye, rakamlara, netliğe odaklanıyordu. Ama içimdeki insan tarafı, bu sorunun sadece sayılarla anlatılamayacak kadar önemli olduğunu hissediyordu. Hadi gelin, bu iki bakış açısını da inceleyelim. İçimdeki Mühendis: Veriye Dayalı Bir Yaklaşım İçimdeki mühendis, doğal olarak sayılarla ve verilerle ilgileniyor. Türkiye’deki arama kurtarma ekiplerinin sayısını öğrenmek, ilk bakışta oldukça basit…

Sevk Yeri Ne Zaman Belli Olur? Türkiye’deki ve Küresel Perspektifteki Farklar Askerlik, birçok gencin hayatında bir dönüm noktasıdır. Özellikle Türkiye’de, askerlik çağındaki her birey için heyecanlı bir süreçtir. “Sevk yeri ne zaman belli olur?” sorusu ise, bu sürecin en merak edilen ve biraz da stresli kısmıdır. Hem Türkiye’de hem de dünyada askerlik uygulamaları farklılıklar gösterse de, sevk yerinin belirlenmesi her zaman önemli bir aşamadır. Bu yazıda, sevk yeri belirleme sürecini, Türkiye özelinde ve küresel düzeyde nasıl işlediğini kıyaslayarak inceleyeceğim. Türkiye’de Sevk Yeri Ne Zaman Belli Olur? Türkiye’de askerlik yapacak her gencin, sevk yeri belli olmadan önce bir dizi bürokratik süreçten…